Ülke Profili: Estonya’nın Siyasal Yapısı

ESTONYA ÜLKE PROFİLİ

Genel Bilgiler[1]

Resmi Adı Estonya Cumhuriyeti
Yönetim Biçimi Cumhuriyet
Resmi Dili Estonca
Başkenti Tallinn
Yüzölçümü 45,228 km²
Nüfusu 1,265,420 (2015)
Nüfus Yoğunluğu 27,978 km²
Para Birimi EURO
Başlıca Şehirleri Tallinn (439,618), Tartu (97,117), Narva (58,663), Pärnu (41,528)
Kişi Başına Milli Gelir $27,900 (2014)
Üyesi Olduğu Uluslararası Kuruluşlar Australia Group, BA, BIS, CBSS, CD, CE, EAPC, EBRD, ECB, EIB, EMU, ESA (işbirlikçi devlet), EU, FAO, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICRM, IDA, IEA, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITSO, ITU, ITUC (NGOs), MIGA, MINUSMA, NATO, NIB, NSG, OAS (gözlemci), OECD, OIF (gözlemci), OPCW, OSCE, PCA, Schengen Convention, UN, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNTSO, UPU, WCO, WHO, WIPO, WMO, WTO
  • Kısa Tarihçe

Estonya’nın bulunduğu bugünkü alanda; yerleşimler ilk olarak 11.000 yıl önce, buz örtüsünün çekilmesinin ardından görülmektedir. Daha sonra 12.yy boyunca Baltık bölgesi Töton Şövalyelerinin hâkimiyetinde olduğu görülen bölge halkı, 13.yüzyılın başında, Alman ve Danimarka Haçlı seferlerinin baskısı altında Hıristiyan Birliğine dâhil edilmiştir. 14. Yüzyılda Baltık Bölgesinin kontrolü Hansa Birliğinin eline geçmiştir. 1248’lerin başında şehir sözleşmesini alan Tallinn’de (Reval) dâhil olmak üzere Estonya’nın birçok şehri ve kasabası bu birliğe dâhil edilmiştir. 16. yüzyılın birinci yarısından itibaren Reformasyon süreci Estonya’ya ulaşmış Protestan kültürün hâkimiyeti altına girmiştir.[2]

Henüz birliğini sağlayamayan Estonya, 16. yüzyılın ikinci yarısı ile 17. yüzyıl arasında Danimarka, İsveç, Rusya ve Polonya arasında bir savaş alanı olmuştur. İsveç’in galibiyetinin ardından 18.yüzyılın başına kadar Estonya, İsveç’in hâkimiyeti altında kalmıştır. İsveç yönetimi sırasında, 1632 yılında Tartu’da Estonya’nın ilk üniversitesi kurulmuştur. 18.yüzyıl’da Büyük Kuzey Savaşı sonrasında Estonya, Rusya’nın hâkimiyeti altına girmiştir. Avrupa’yı hâkimiyeti altına almayı arzulayan Büyük Petro için Estonya, Avrupa’ya açılan bir kapı işlevi görmüştür.[3]

19.yüzyıl’ın sonlarından itibaren milliyetçi hareketin rüzgârları Avrupa üzerinden Estonya’ya ulaşmıştır.  Estonya’da da ulusal uyanış dönemi başlamış ve 1862 yılında ulusal destan “Kalevipoeg” yayınlanmıştır. Birinci Dünya Savaşı’nın ardından 24 Şubat 1918’de Estonya Cumhuriyeti ilan edilmiştir.  Başlangıçta bu sadece kâğıt üzerinde alınmış bir karardır. Bağımsızlığı tam olarak kazanmak için 1918–1920 Bağımsızlık Savaşı döneminde halk mücadelesi verilmiştir. Bu mücadele başarıyla sonuçlanmış ve Sovyet Rusya ile Estonya üzerindeki tüm hak iddialarını sona erdiren bir anlaşma imzalanmıştır.

1918–1939 yılları arası Esonya Cumhuriyeti’nin ilk bağımsızlık dönemi olmuştur. Bağımsızlığı boyunca Estonya, Avrupa ile diplomatik ilişkiler kurmuş ve varlığını Avrupa’da hissettirmiştir. Ancak Nazi Almanya’sı ile Sovyetler Birliği arasında 1939 yılında imzalanan bir pakt ile bağımsızlığı engellenmiştir. 1940 yılındaki Sovyet işgalinin ardından, Estonya 1941 yılından 1944’e kadar Nazi Almanya’sı tarafından işgal edilmiş, 1944 sonbaharında ise Sovyetler Birliği, Estonya’yı kendi sınırları içine almıştır. İşgal sırasında nüfusun büyük bir bölümü yurt dışına kaçarsa da kalanların birçoğu tutuklanmış ve Sibirya’ya sürülmüştür.[4]

Estonya Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından 1988 yılında Şarkı Söyleyen Devrim sayesinde bağımsızlığını tekrar kazanmayı başarmıştır. 1991 yılından itibaren ise tam olarak bağımsız bir ülke haline gelmiştir. 31 Ağustos 1994’te Rus askerlerinin tamamen ülkeden çekilmesi ile Estonya, Batı Avrupa ve diğer bölgelerdeki ülkelerle ilişkilerini bağımsız olarak yönetme hakkını elde etmiştir. 29 Mart 2004 yılında NATO’ya ve 1 Mayıs 2004 yılında Avrupa Birliği’ne üye olmuştur.[5]

SİYASAL YAPI

  • Devletin Siyasal Rejimi

Estonya tarihsel geçmişi ve jeopolitik konumu itibariyle diğer kuzey Avrupa ülkelerinde görülene benzer bir Protestan ahlakı ve değerler sistemine sahiptir. Fakat bu değerler tarihsel bir bağlam içerisinde çeşitlilikler gösterir. İlk olarak birçok post-komünist ülkelerde olduğu gibi Estonya’da da güçlü bir milliyetçilik ve güçlü bir devlet imgesi komünist elitler tarafından sıkça vurgulanmıştır. Bu durum piyasa ekonomisinin ve demokratik devlet anlayışının gelişimine ket vurmuştur. Ancak Estonya’da halkın büyük bir kesimi tarafından bu komünist değerler benimsenmemiştir. Çünkü tarihsel gelenek içerisinde otoritenin merkeziyetçi bir yansıması olarak devlet nosyonu, Eston kültüründe olumlu bir çağrışıma sahip değildir. Estonyalılar için devletin birincil anlamı sadece yaygın bir kültür, dil ve toprak çevresinde otonom toplumların bir arada tutulmasıdır. Bu esnek bağlarla bağlı toplum algısı, Sovyet yönetiminin ardından devletin liberal yorumunun ve piyasa ekonomisinin kolayca kabul edilmesini sağlamıştır.[6]

Çeşitli akademik çalışmalara bakıldığında Estonya halkının bireycilik ile kolektivizm arasındaki paradoksal bir pozisyonda bulunmasına vurgu yapılmaktadır. Bunun nedeni siyasal toplumun verili zihinsel atlasıdır. Güçlü merkezi otoriteye (Anglo-Amerikan toplumlardaki gibi) uzak durmalarına rağmen günlük yaşamlarını belirleyen kurallarda (kıta Avrupası ve Alman kültüründe olduğu gibi) katı ve disiplinci bir tutum sergilemektedirler. Bunun temel nedeni Sovyet güdümünden çıkmasının ardından geçirdiği yapısal dönüşümün dinamiklerinde saklıdır. Estonya bu dönemde anti-komünist bir çabayla Batı dünyasına yeniden eklemlenmek için demokratik kurumlara ve kurallara güçlü destek vermiştir. Böylece güçlü demokratik kurumların yanında yabancı ekonomik politikalar benimsenmiştir. Batılı kurumsal pratiklerin adaptasyonuyla şeffaflık, dengeli bütçe, otoritenin adem-i merkeziyeti ve sivil toplum örgütlerinin kamusal işleyişi ortaya çıkmıştır.[7]

Öte yandan farklı pratikler, Estonya’nın kurumsal yenilenmesinin bir diğer kaynağını oluşturmuştur. Örneğin İskandinav devletlerin etkisi kendisini güçlü kamusal sorumluluklara sahip otonom yerel yönetimlerin oluşturulmasında göstermiştir. Bu bağımsız yerel yönetimler sistemi, güçlü bir uzlaşı geleneğine dayanır. Uluslar arası mali politikaların etkisi batı kökenli libertaryen ekonomik ideolojinin ve programların benimsenmesini sağlamıştır. Son olarak bir Alman etkisinin varlığından söz edebiliriz. Özellikle Estonya’nın demokrasiye geçişi yeni bir hukuki cerçevenin hızlı bir biçimde geliştirilmesi ihtiyacını doğurmuştur. Bu dönüşümde Tartu Üniversitesi’nin Alman ekolüne yönelik çalışmalar yapan hukukçularının Alman hukuk metinlerini çevirmeleri ile Estonya’nın hukuki zeminindeki boşluklar giderilmeye çalışılmıştır. Dolayısıyla Almanların kamu hukuku ve kamu yönetimini içeren hukuk sistemi biçimsel özelliklerini sisteme dâhil edilmiştir.[8]

  • Anayasa

Estonya Cumhuriyeti’nin temel kanunu olan Anayasa, devlet düzeninin demokratik bir cumhuriyet olarak kurulduğunu ifade eder. İlk anayasa, özgürce seçilmiş Estonya kurucu meclisi tarafından 15 Ocak 1920 tarihinde hazırlanmış, 21 Aralık 1920’de hayata geçirilmiştir. İkinci anayasa 1933 yılında yapılan referandumun ardından 24 Ocak 1934 tarihinde kabul edilmiş, 1 Ocak 1938 tarihinde üçüncü anayasanın çıkarılmasına kadar yürürlükte kalmıştır. Mevcut dördüncü anayasa ise 28 Haziran 1992 tarihinde referandumla kabul edilmiştir.

İlk anayasa, ulus egemenliği fikrini benimsemiştir. Erkler ayrılığı gözetilmiştir. Ayrıca yüksek derecede kamusal katılım arzulanmıştır. Fakat anayasada dengesiz bir biçimde yasama ve yürütme faaliyetleri aynı çatı altına toplanması istikrarsız bir yürütme biçimini doğurmuştur. Devlet başkanlığı ve hükümet başkanı aynı kişiye verilmiştir.[9] İkinci anayasa, hükümetlerin istikrarsızlığı karşısında anayasanın yeniden biçimlendirilmesidir. 1932 yılında yapılan referandumlarla iki farklı anayasa önerisinin reddedilmesinin ardından kurucu meclisin eski üyeleri tarafından üçüncü taslak hazırlanmış ve 1933’te referandumla kabul edilmiştir. 1934 yılında yürürlüğe giren bu anayasa daha otoriter bir devlet düzeni sağlamıştır. Devlet başkanının gücünü arttırarak meclisin yetkilerini daraltılmıştır.[10] Üçüncü anayasa, 1934 yılında yapılan kansız bir devrimin ardından hazırlanmaya başlanmış, 1938 yılında Meclis tarafından doğrudan uygulamaya konularak de facto biçimde hayata geçirilmiştir. Bu anayasa ile başkanlık seçimi halkın elinden alınmış, seçimler iki dereceli bir sistem üzerinden gerçekleştirilmiştir. Sovyetlerin 1940 yılında Estonyayı işgali ile fiili olarak ortadan kalkan anayasa de jure olarak varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Sovyet işgali ile birlikte Estonya birçok defa Sovyetlerce hazırlanan güdümlü anayasalarla yönetilmiştir.[11] Dördüncü anayasa, Sovyetler birliğinin dağılmasının ardından yapılan bir referandumla 28 Haziran 1992 tarihinde kabul edilmiştir. Halen yürürlükte olan bu yasa 1920 anayasasının ruhunu yansıtır.[12] Öte yandan Estonya, 2006 yılında Avrupa Birliği Anayasası’nı kabul eden ülkelerden biri olmuştur.

Estonya Anayasasının başlangıcı diğer anayasalarda olduğu gibi anayasa normlarının yorumlanmasında katkı sağlaması açısından hukuki bir değere sahiptir. “Devleti güçlendirmek ve korumak”, “self-determinasyon”, “özgürlük”, “adalet”, “hukuk devleti”, “iç ve dış barış”, “sosyal refah ve kalkınma” gibi kavramlara yer veren başlangıç kısmında “Estonya milletini, dilini ve kültürünü korumayı taahhüt eden” Anayasanın “Estonya halkı” tarafından kabul edildiği belirtilmiştir. Bu durum bazı düzenlemelerin de temeli sayılmaktadır. Örneğin, Estonya Anayasa Mahkemesi, yerel yönetim meclislerinin seçiminde Estonya dilinin önkoşul olarak ileri sürüldüğü kanunun anayasa uygun olduğunu doğrulayarak, bunu anayasanın başlangıcında belirtilen “Estonya milletini ve kültürünü korumayı garanti altına alma” ifadesine dayandırmıştır.[13] Öte yandan Estonya’nın 24 Şubat 1918’de bağımsızlığını ilan etmesine yer verilmiştir.

Anayasal değişikliklerin ancak referandum ile yapılabileceği belirtilmiştir (md.162). Böylece anayasa değişiklikleri zorlaştırılmıştır. Birinci bölümde, egemenliğin halka ait olduğu, Estonya’nın bağımsız ve egemen demokratik cumhuriyet olduğu, bağımsızlığın ve egemenliğin sürekli olduğu ve devredilemeyeceği (md.1), Parlamento (Riigikogu), cumhurbaşkanı, hükümet ve mahkemelerin faaliyetlerinin kuvvetlerin ayrılığı ve dengesi ilkesine uygun olarak düzenleneceği (md.4) belirtilirken, toprak bütünlüğü (md.2), resmi dil (md.6), milli bayrak (md.7) ile ilgili hükümlere de yer verilmiştir.[14]

  • Devletin Temel Organları

Estonya Cumhuriyeti Anayasası’nda egemenlik kavramı 1’inci ve 2’nci maddelerde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre Estonya, devletin gücünü halktan aldığı demokratik ve bağımsız bir cumhuriyettir. Estonya’nın bağımsızlığı ve egemenliği ebedi ve devredilemezdir. Anayasanın 3’üncü maddesine göre ise genel kabul görmüş uluslararası hukuk kuralları ve normları Estonya yasal sisteminin ayrılamaz bir parçası kabul edilmiştir. 56’ncı maddede egemenlik hakkının nasıl kullanılacağı düzenlemektedir. Bu maddeye göre devlet üstün gücünü vatandaşların parlamento üyelerini seçmesi ve referandum vasıtasıyla icra eder.

Estonya Anayasası, egemenliğin vatandaşlar tarafından Ulusal Meclisi seçmek ve referandumlarda oy kullanmak suretiyle kullanılacağını belirtmektedir. Anayasaya göre seçmen yaşı yirmi birdir. Anayasada seçimlerin serbest olduğu, nispi temsil usulü ile her yerde aynı şekilde icra edildiği, gizli oy prensibine göre yapılacağı, genel ve doğrudan olduğu ve seçimlere ilişkin ayrıntıların seçim kanununca belirleneceği belirtilmiştir. Estonya Anayasası’na göre seçim kanunu meclis üyelerinin salt çoğunluğunun oyu olmadan değiştirilememektedir.

Anayasaya göre seçmen olabilen herkesin -yüz bir kişiden müteşekkil- Estonya Parlamentosu için yapılacak seçimlerde seçilme yeterliği vardır. Estonya Anayasası’nda parlamento seçimlerinin tarihi açıkça belirlenmiştir. Anayasa; yerel seçimlerin dört yılda bir yapılacağını, seçimlerin serbest olduğunu, genel ve doğrudan olduğunu, seçimlerin her yerde aynı şekilde icra edilmesi gerektiğini, gizli oy ilkesinin esas olduğunu ve yerel seçimlerde oy kullanacakların ilgili seçim bölgesinde ikamet etmesi gerektiğini belirtmektedir

Anayasanın 123’üncü maddesine göre Estonya, Anayasa ile çelişen hiçbir uluslar arası anlaşmayı imzalayamayacağını belirtmektedir. Estonya yasaları ya da diğer mevzuatı, Estonya Parlamentosu tarafından onaylanmış uluslar arası antlaşmalarla çatışırsa uluslararası antlaşma hükümleri uygulanacaktır.

Anayasanın 105’inci maddesine göre meclis bir kanun tasarısını veya ulusal bir sorunu referanduma götürebilir. Oylamaya katılanların çoğunluğunun verdiği karar geçerli olur. Referandum yoluyla kabul edilen kanun Cumhurbaşkanı tarafından derhal yayımlanır. Referandum sonucu itibariyle bağlayıcıdır. Referanduma sunulmuş bir kanun oylamaya katılanların çoğunluğunun lehte oyunu alamazsa Cumhurbaşkanı olağanüstü seçimlere gidileceğini ilan eder.

Anayasa değişikliğiyle ilgili referandum meclis üye tam sayısının 3/5’inin kararıyla yapılır. Bu karar alındıktan sonra 3 ay geçmeden referanduma gidilemez. Anayasanın birinci bölümünde yer alan genel hükümler ve 15’inci bölümünde yer alan anayasanın değiştirilmesi ancak referandumla değiştirilebilir. Anayasa değişikliği konusu olan kanun referandumda veya meclis tarafından reddedilirse bir yıl geçmeden yeniden referanduma sunulamaz. 106’ncı maddeye göre; bütçe, vergilendirme, devletin mali yükümlülükleri, uluslararası anlaşmaların onaylanması ve yürürlükten kaldırılması, olağanüstü hal ilanı/sona erdirilmesi, ulusal savunma konularında referandum düzenlenemez. Referandumda izlenecek izlek bir referandum kanunuyla belirlenir.

  • Yürütme

Estonya parlamenter demokrasi sistemi ile yürütülmektedir. Yürütme organının yapısı bakımından düalist yürütme organıyla yapılanan ülkeler arasında yer alır. Yürütmenin başında Bakanlar Kurulu ile Devlet Başkanı (Cumhurbaşkanı) bulunur.

Cumhurbaşkanı beş yıllık bir dönem için seçilmekte ve en çok iki dönem görev yapabilmektedir. Cumhurbaşkanı seçiminin ilk üç turu parlamentoda yapılmakta, bu turlar sonucunda adaylardan biri 2/3 oy çoğunluğunu sağlayamadığı takdirde, parlamento ve yerel yönetim meclisleri üyelerinden oluşan bir Seçiciler Kurulu tarafından Cumhurbaşkanı oy çokluğuyla seçilmektedir. Cumhurbaşkanı görevinde beş yıl süreyle kalır. Başkanlık makamı genel olarak temsili görevler içerir ancak hala bir numaralı yürütme gücünü elinde bulundurur. Başkan, parlamentonun onayladığı kanunları veto edebilir, tekrar görüşülmesi için geri gönderebilir. Kabinedeki bakanların atanabilmesi için Devlet Başkanı’nın imzasına ihtiyaç duyulur. Başkan üst düzey kamu görevlilerinin atanmasında parlamento ile birlikte karar verir.[16]

Cumhurbaşkanı, Estonya ulusal savunmasının yüksek komutanıdır (supreme commander) Estonya silahlı kuvvetleri ve ulusal savunma örgütleri barış zamanında Silahlı Kuvvetler Komutanı (Commander), savaş zamanında Başkomutan (Commander-in-Chief) tarafından yönetilir. Silahlı kuvvetlerin barış dönemindeki komutanı (Commander) ile savaş dönemindeki başkomutanı (Commander-in-Chief), Cumhurbaşkanının önerisi üzerine, Parlamento (Riigikogu) tarafından göreve atanır ve görevden alınır. Estonya Cumhuriyetine yapılan bir saldırı durumunda, Cumhurbaşkanı, Parlamento kararını beklemeden, Silahlı Kuvvetler başkomutanını atar. Cumhurbaşkanı, hükümetin ve Silahlı Kuvvetler Komutanının önerisi üzerine, silahlı kuvvetler komuta/lider kadrosunu atar ve görevden alır. Kanunda belirtilen usule uygun olarak, her Estonya vatandaşı ulusal savunmaya katılmakla görevlidir. Dini veya ahlaki inancı gereği Silahlı Kuvvetlerde görev yapmayı reddeden bir kimse, kanunda belirtilen usule uygun olarak, alternatif hizmeti yerine getirmek zorundadır. Ulusal Savunma Kurulu ise Cumhurbaşkanının danışma organıdır. Kurulun üyeleri ve görevleri kanunla düzenlenir.[17]

Yürütme işleri Başbakanın liderliğinde hükümet tarafından icra edilir. Parlamento Başbakanın atanması ve görevden alınması konusunda yetkiye sahiptir. Eğer parlamento güvenoyu veremezse hükümet Başkanın onayı ile parlamentoyu feshetme hakkına sahiptir. Bu durumda yeniden seçimlere gidilir. Ayrıca belirlenen tarih dışında yapılması gereken olağanüstü seçimlerin de hangi şartlarda yapılacağı Anayasada ayrıntılı bir şekilde düzenlemiştir. Buna göre hükümetin kurulamaması, referanduma götürülen bir kanun değişikliğinin kabul edilmemesi ve bütçenin mali yılın başlaması itibarı ile iki ay içinde kabul edilememesi durumlarında Cumhurbaşkanı parlamento seçimlerinin yenilenmesi kararını verebilmektedir. Anayasa Meclis Başkanının Cumhurbaşkanına vekalet ettiği durumlarda olağanüstü seçim kararını ancak Anayasa Mahkemesine danışarak verebileceğini belirtmektedir. Anayasa ayrıca, olağanüstü hallerde ve savaş durumunda -Cumhurbaşkanı seçimleri ve yerel seçimler de dâhil olmak üzere seçimlerin yapılmayacağını belirtmektedir.[18]

Hükümet, uluslararası anlaşmaları onay veya fesih için parlamentoya sunmalıdır (md.87/4). Ülke sınırlarını değiştiren, uygulaması yeni ulusal düzenlemelerin yapılmasını, Estonya kanunlarının değiştirilmesini veya kaldırılmasını gerektiren, Estonya Cumhuriyeti’nin uluslararası örgüt veya birliklere katılımını öngören, Estonya Cumhuriyeti’ne askeri veya mülkiyetle (proprietary) ilgili yükümlülükler getiren, onay öngören uluslararası anlaşmaların onay veya fesihleri parlamento tarafından yapılır (md.121).[19]

Estonya’nın halihazır cumhurbaşkanı 2006 yılından itibaren görevde kalan Toomas Hendrik ILVES’tir. Başbakan ise Estonya Reform Partisi genel başkanı Taavi ROIVAS’tır. Mecut seçimler 2011 yılında yapıldığından bir sonraki seçim 2016 yılında yapılacaktır.[20]

  • Yargı

Estonya, hukuk sisteminde tek yüksek mahkeme bulunan ülkelerden birisidir. Adli sistem başlıca üç bölüme ayrılmıştır. Birinci derece mahkemeler (şehir ve vilayetlerdeki adli ve idari mahkemelerdir), temyiz mahkemeleri (bölgesel mahkemeler) ve Yargıtay’dır (aynı zamanda anayasa mahkemesi işlevi de görmektedir). En üst yargı merci olan Yüksek Mahkeme (Supreme Court), kanunların yeknesak uygulanmasından (son karar merci olarak) sorumlu olmakla birlikte adli hizmetlerin işlerliğinin sağlanması alanında da sorumluluk sahibidir. Yüksek Mahkeme bu sistemde destekleyici rol üstlenmektedir. (Danimarka ve İsveç yargı kurullarında olduğu gibi) Sistemin diğer önemli iki unsuru ise en banc Mahkemesi (bir nevi Hâkimler Genel Kurulu) ve Mahkemeler İdari Kurulu’dur. Bu iki yapının idaresi Yüksek Mahkeme Başkanı’na aittir.[21]

Hukuk sistemi birincil olarak Alman modeli üzerine yapılandırılmıştır. Yargıçların kendi kendilerini yönettikleri bağımsız yapılar bu sistemin temel taşıdır. Yargıçlar ömür boyu hizmete atanır ve seçilmiş veya atanmış hiçbir devlet görevlisinin onları görevden almaya yetkisi bulunmamaktadır. Genel kabul görmüş uluslararası hukuk ilke ve kuralları Estonya hukuk sisteminin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu anlaşmaların herhangi birinin anayasa ile çelişmesi durumunda ise Anayasaya öncelik tanınır.[22]

  • Siyasal Düzen ve Siyasal Partiler

Estonya’nın siyasi rejimi parlamenter demokrasidir. Parlamentoda (Riigikogu) 101 sandalye bulunmaktadır. Anayasa uyarınca genel seçimler her dört yılda bir Mart ayında yapılmaktadır. Seçim barajı % 5’tir.

Estonya’da son genel seçimler 1 Mart 2015 tarihinde yapılmıştır. Oy kullanma oranının %64,2 olduğu genel seçimlerde, seçmenlerin %19,6’sı oy verme işlemini internet üzerinden gerçekleştirmiştir. 10 siyasi partinin katıldığı genel seçimler sonucunda, Parlamentoya (Riigikogu) Reform Partisi (%27,7), Merkez Partisi (%24,8), Sosyal Demokratik Parti (%15,2), Pro Patria ve Res Publica Birliği (13,7), Özgür Parti (%8,7) ve Muhafazakar Halk Partisi (%8,1) girmiştir.[23]

2006 Eylül ayında Parlamentoda yapılan seçimlerde çoğunluk sağlanamadığı için Cumhurbaşkanı seçilememiş ve seçimler Seçiciler Kuruluna kalmıştır. Seçiciler Kurulunda AP Dış İlişkiler Komisyonu Başkan Yardımcısı olan Toomas Hendrik Ilves Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Ilves, Cumhurbaşkanlığı görev süresinin bitiminde, 29 Ağustos 2011 tarihinde parlamentoda yapılan Cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda bu kez, parlamentoda 73 oy alarak (2/3 çoğunluğu aşmış) ikinci kez Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

2005 yılından bu yana Estonya’da Başbakanlık görevini sürdürmekte olan Andrus Ansip’in 2014 yılı Mart ayında görevinden istifa etmesi üzerine, Estonya Parlamentosu’nda 25 Mart 2014 tarihinde yapılan oylamada, yeni hükümeti kurmak için gerekli güvenoyunu sağlayan Taavi Rõivas Başbakanlığındaki Reform Partisi – Sosyal Demokrat Parti koalisyon Hükümetinin kuruluşu Cumhurbaşkanı tarafından tasdik edilmiş ve yeni kabine 26 Mart 2014 tarihinde görevine başlamıştır.[24]

Parlamentodaki siyasal partilerin sahip oldukları ideolojik yönelimler farklılık taşır. Son seçimde yların büyük bir bölümünü toplayan Reform Partisi klasik liberal görüşe sahip bir partidir. Merkez partisi, sosyal liberalizme yakındır. Sosyal Demokratik Parti sosyal liberalizm savunan ama daha çok sol eğilimleri olan bir partidir.

[1] CIA, The World Factbook, http://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook.

[2] http://www.estemb.org.tr

[3] http://www.estonya.info

[4] http://www.ce-review.org

[5] http://www.mfa.gov.tr

[6] Rosenbloom, David H., Public Administrationin Post-CommunistCountries, CRC Press, 2013, USA, s.169.

[7] Rosenbloom, a.g.e., s.170.

[8] http://www.investinestonia.com

[9]The first Constitution of the Republic of Estonia (1920 – 1933) http://www.estonica.org/en/The_state_order_of_Estonia_in_its_historical_development/The_first_Constitution_of_the_Republic_of_Estonia_1920_-_1933/

[10] The second Constitution of the Republic of Estonia (1934 -1937) and the coup d’etat of 1934. http://www.estonica.org/en/The_state_order_of_Estonia_in_its_historical_development/The_second_Constitution_of_the_Republic_of_Estonia_1934_-1937_and_the_coup_d%E2%80%99etat_of_1934/

[11] The third Constitution of the Republic of Estonia (de facto 1938 – 1940, de jure 1938 – 1992) http://www.estonica.org/en/The_state_order_of_Estonia_in_its_historical_development/The_third_Constitution_of_the_Republic_of_Estonia_de_facto_1938_-_1940,_de_jure_1938_-_1992/

[12] Restoration of independence and the fourth Constitution (1992 -… ) http://www.estonica.org/en/The_state_order_of_Estonia_in_its_historical_development/Restoration_of_independence_and_the_fourth_Constitution_1992_-%E2%80%A6_/

[13] Estonya Parlamentosu, “The Constitution of the Republic of Estonia”, Erişim:19.09.2011, http://www.legaltext.ee/text/en/X0000K1.htm

[14] Estonya Cumhurbaşkanlığı, “Constitution of the Republic of Estonia”, http://www.president.ee/en/republic-of-estonia/the-constitution/index.html

[15] Estonya Cumhurbaşkanlığı, “Constitution of the Republic of Estonia”, http://www.president.ee/en/republic-of-estonia/the-constitution/index.html

[16] http://www.estemb.org.tr/eng/frontpage/estonia/state

[17] http://www.mil.ee/en/defence-forces

[18] http://www.estonica.org/en/State/Government_and_executive_power/The_supervision_of_executive_power/

[19] http://www.estonica.org/en/State/Riigikogu/

[20] https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/en.html

[21] Estonya Yüksek Mahkemesi, “The Supreme Court of Estonia”, http://www.riigikohus.ee/vfs/797/riigikohus_eng.pdf

[22] http://www.estonica.org/en/State/Judicial_system/

[23] http://psephos.adam-carr.net/countries/e/estonia/estonia2015.txt

[24] http://www.mfa.gov.tr/estonya-siyasi-gorunumu.tr.mfa

Reklamlar
Ülke Profili: Estonya’nın Siyasal Yapısı

Yorum ekle

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s